Pokretanje sopstvenog biznisa u Bosni i Hercegovini – bilo da se bavite IT uslugama, trgovinom, ugostiteljstvom ili zanatstvom – započinje ključnom odlukom: da li registrovati obrt (samostalnu djelatnost) ili d.o.o. (društvo sa ograničenom odgovornošću)?
Ova odluka direktno utiče na visinu poreza, administrativne troškove i vašu ličnu odgovornost. U nastavku donosimo detaljnu poređivačku analizu sa jasnim troškovnikom za 2026. godinu.
1. Registracija Obrta: Najbrži put za frilensere i male biznise
Obrt je najjednostavniji oblik poslovanja. Registruje se na opštini i idealan je za osobe koje pružaju usluge s malim početnim kapitalom.
- Poreski tretman:
- Porez na dohodak: Fiksno 10% na ostvarenu dobit (prihodi minus priznati rashodi).
- Paušalno oporezivanje: U nekim opštinama i kantonskim propisima omogućeno je plaćanje fiksnog mjesečnog poreza za određene manje djelatnosti.
- Doprinosi: Plaćaju se mjesečni doprinosi na propisanu osnovicu (penziono, zdravstveno i osiguranje od nezaposlenosti).
- Prednosti: Jednostavno i jeftino gašenje biznisa, lakše podizanje gotovine s računa, nema obaveznog osnivačkog kapitala.
- Glavni nedostatak: Za sve dugove obrta odgovarate cjelokupnom svojom ličnom imovinom.
2. Registracija d.o.o. (Društvo sa ograničenom odgovornošću): Za veće projekte i timove
D.o.o. je pravno lice koje se osniva na nadležnom općinskom/privrednom sudu. Ovo je standardni izbor ako planirate rad sa inostranim klijentima, uvoz/izvoz ili zapošljavanje više radnika.
- Poreski tretman:
- Porez na dobit: 10% na ostvarenu dobit firme.
- Porez na dividendu: 10% prilikom povlačenja ostvarene dobiti na lični račun vlasnika.
- Odgovornost: Odgovarate samo do iznosa kapitala firme, dok je vaša lična imovina potpuno zaštićena.
- Prednosti: Veći ugled kod inostranih partnera, mogućnost više suvlasnika, odvojene finansije firme od ličnih.
- Mane: Skupa i komplicirana procedura gašenja, obavezno angažovanje knjigovođe, skuplje osnivanje.
Uporedni pregled: Obrt vs. D.O.O.
| Kriterijum | Obrt (Samostalni preduzetnik) | D.O.O. (Privredno društvo) |
| Mjesto registracije | Nadležna opština | Nadležni sud |
| Početni kapital | 0 KM | 1.000 KM (FBiH) / od 1 KM (RS) |
| Troškovi osnivanja | 200 KM – 500 KM | 1.000 KM – 2.500 KM |
| Porez na dobit/dohodak | 10% | 10% (+10% na isplatu dividende) |
| Odgovornost za dugove | Ličnom imovinom | Imovinom firme |
| Knjigovodstvo | Prosto ili dvojno (zavisi od prometa) | Obavezno dvojno knjigovodstvo |
3. Kada ulazite u sistem PDV-a?
Svi novoosnovani biznisi u BiH kreću van sistema PDV-a. Ulazak u sistem PDV-a je obavezan kada vaš oporezivi promet u proteklih 12 mjeseci pređe prag od 100.000 KM (ili se možete dobrovoljno prijaviti).
- Stopa PDV-a u BiH iznosi jedinstvenih 17%.
- Savjet za frilensere i izvoznike: Ako sve svoje usluge izvozite van BiH (stranim klijentima), izvoz je oslobođen PDV-a sa pravom na odbitak ulaznog PDV-a, što d.o.o. čini vrlo isplativim.
Šta izabrati? (Brzi rezime)
- Izaberite OBRT ako: Radite sami (npr. IT, dizajn, konsultacije), prihodi su vam umereni i želite minimalnu administraciju uz jeftiniji start.
- Izaberite D.O.O. ako: Pokrećete biznis sa partnerima, planirate uzimati opremu na leasing, uvoziti robu ili želite potpuno zaštititi privatnu imovinu od poslovnog rizika.
